# Adaptogeny w treningu i życiu codzienym

> Adaptogeny jak ashwagandha czy żeń-szeń zyskują popularność wśród trenujących. Które mają faktyczne poparcie w badaniach i jak je sensownie stosować?

Autor: Dorian Rochowski · Opublikowano: 2024-03-19 · Aktualizacja: 2025-01-28
Źródło: https://fitnessowy.net/adaptogeny-w-treningu-i-zyciu-codzienym/

Adaptogeny stały się w ostatnich kilku latach jednymi z najpopularniejszych suplementów diety. Chętnie stosowane są zarówno przez trenujących, jak i osoby aktywne zawodowo, mierzące się na co dzień ze stresem. Ashwagandha czy żeń-szeń na dobre zadomowiły się w składach złożonych suplementów diety - zarówno tych, tworzonych z myślą o sportowcach, jak i osobach nietrenujących. **Wiele adaptogenów obecnie będących prawdziwymi hitami sprzedaży to substancje, które są od wieków wykorzystywane w medycynie dalekiego wschodu.** W XXI wieku ich rosnącą popularność można połączyć z ich właściwościami wspomagającymi ludzki organizm w walce ze stresem[1], tak o podłożu zawodowym jak i treningowym.
Poniższy artykuł ma przybliżyć Ci temat adaptogenów, pokazać sposób w jaki działają, oraz zweryfikować - na podstawie badań naukowych - czy faktycznie warto dorzucić je do swojego zestawu suplementów.

## Czym są adaptogeny?

**Adaptogeny są terminem naukowym określającym grupę naturalnych substancji, które wspomagają organizm w adaptacji do stresu zarówno fizycznego, jak i psychicznego.** Według dotychczasowych badań, adaptogeny działają poprzez stabilizowanie systemów biologicznych i ułatwianie organizmowi osiągnięcia stanu równowagi (homeostazy)[[1](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27713248/)]. Większość z obecnie zaliczanych do tej grupy substancji jest znana od wieków w tradycyjnej medycynie chińskiej i ajurwedyjskiej Obecnie ich skuteczność jest badana (i w wielu przypadkach potwierdzona) przez prowadzone badania naukowe.

![](https://fitnessowy.net/wp-content/uploads/2024/03/DSC_4617-1024x682.jpg)

*Polska ma jeden z najszybciej rozwijających się rynków suplementów diety w UE. To czasem broń obosieczna.*

Do najbardziej znanych substancji tej grupy należy żeń-szeń, [ashwagandha](https://fitnessowy.net/ashwagandha-nieoceniona-roslina-medycyny-ajurwedyjskiej/), Rhodiola rosea, eleuterokok kolczasty (znany w naszym kraju jako żeń-szeń syberyjski), bazylia święta, oraz wybrane grzyby (np. [Soplówka Jeżowata](https://fitnessowy.net/soplowka-jezowata-grzyb-na-pomoc-zdrowiu/)). Wszystkie wymienione wyżej rośliny zawierają aktywne składniki, które pomagają organizmowi radzić sobie ze stresem na różnych poziomach, wspierając nasze ciała w regeneracji i utrzymywaniu pożądanego poziomu energii.

Z tej grupy roślin to dobrze znany nawet naszym rodzicom i dziadkom **żeń-szeń** (Panax ginseng) **jest uznawany za „króla adaptogenów” dla ogółu społeczeństwa**. Jest obecnie szeroko badany pod kątem swoich właściwości immunomodulacyjnych, antyoksydacyjnych, a także zdolności do poprawy funkcji poznawczych, choć nie zawsze wyniki badań dają oczekiwane rezultaty[[2](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21154383/)]. **Z perspektywy osób trenujących najbardziej obiecujące wyniki badań dotyczą jednak Ashwagandhy i Rhodolia Rosea** - czyli różańca górskiego. Nieco szerzej o ich działaniu przeczytasz w kolejnych akapitach, a bardzo szczegółowo - w dedykowanych artykułach opublikowanych na łamach strony.

## Adaptogeny w treningu siłowym i wytrzymałościowym

W środowisku sportowym adaptogeny są doceniane za ich zdolność do modulacji poziomu kortyzolu - głównego hormonu stresu. Jego zbyt wysoki poziom na dłuższą metę może prowadzić do przetrenowania i osłabienia funkcji immunologicznych, a także wykazywać cechy kataboliczne[[3](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538239/)]. Z tego powodu osoby trenujące szukają sposobów na kontrolę stresu fizjologicznego i psychicznego, w której adaptogeny okazują się często niezastąpione.

![ashwagandha - adaptogen nie tylko sportowca](https://fitnessowy.net/wp-content/uploads/2024/03/DSC_4612-1024x682.jpg)

*Ashwagandha należy do najpopularniejszych adaptogenów stosowanych w sporcie*

**Ashwagandha (Withania somnifera) obecnie należy do najczęściej stosowanych suplementów przez osoby trenujące siłowo**. Badania nad nią wykazały obiecujące wyniki w poprawie siły mięśniowej i budowie beztłuszczowej masy ciała. To sprawia, że po nią chętnie sięgają zawodnicy i amatorzy sportów siłowych, takich jak trójbój siłowy czy podnoszenie ciężarów. W badaniu przeprowadzonym na sportowcach, suplementacja ashwagandhy znacząco poprawiła ich wyniki siłowe oraz skład ciała, zmniejszając jednocześnie poziom uszkodzeń mięśniowych wywołanych wysiłkiem[[4](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26609282/)].

Z kolei inne badania wykazały, że **żeń-szeń (Panax ginseng) ma zdolność do zwiększania poziomu energii oraz poprawy wydolności fizycznej i psychicznej**. Niektóre badania wykazują także zwiększenie siły mięśniowej i lepzse wykorzystaniu tlenu przez organizm podczas wysiłku. Oprócz tego wykazano, że żeń-szeń może pomagać w utrzymaniu równowagi energetycznej w mięśniach, tak istotnej w sportach wytrzymałościowych..

Kolejny adaptogen - **Rhodiola rosea** - jest często wybierany przez sportowców specjalizujących się w dyscyplinach wytrzymałościowych. Właściwości tej rośliny pomagają w optymalizacji zużycia tlenu w trakcie wysiłku, co bezpośrednio przekłada się na poprawę wydolności. Substancja ta może również przyczyniać się do skrócenia czasu potrzebnego na regenerację po intensywnym treningu, umożliwiając częstsze i bardziej efektywne sesje treningowe[[5](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35464040/)].

## Zastosowanie w życiu codziennym

**Suplementacja adaptogenami znajduje zastosowanie również w codziennym życiu** **osób nietrenujących**. Szczególnie efektywna jest o osób, które na co dzień mierzą się z różnego rodzaju stresorami - od presji zawodowej przez problemy osobiste po wieczny "niedoczas". Współczesny tryb życia często charakteryzuje się wysokim poziomem stresu i ciągłym byciem "w biegu". To z kolei może prowadzić do wyczerpania zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Stąd też rosnąca popularność zarówno technik medytacyjnych jak i aktywności sprzyjających wyciszeniu (np. joga) oraz właśnie suplementów pomagających radzić sobie ze stresem.

#### Adaptogeny poprawiające koncentrację...

**Żeń-szeń i ashwagandha to przykłady adaptogenów, które mogą pomóc w poprawie poziomu energii i koncentracji**. To może przełożyć się na większą wydajność w pracy, szczególnie w okresach gdy zmagamy się z jej natłokiem. Regularne przyjmowanie tych ziół może przyczyniać się do poprawy wydajności intelektualnej oraz zmniejszenia uczucia zmęczenia. Pewne działanie w tym zakresie wykazuje także S[oplówka Jeżowata](https://fitnessowy.net/soplowka-jezowata-grzyb-na-pomoc-zdrowiu/) (Lion's Mane), jednak w tym zakresie badania są nadal niejednoznaczne

![](https://fitnessowy.net/wp-content/uploads/2024/03/2148579420-1024x682.jpg)

*Wiele z obecnie stosowanych suplementów na bazie roślin i ziół ma swoje korzenie w medycynie naturalnej*

#### ... wzmacniające układ odpornościowy...

Gdy cierpimy na chroniczne stany zapalne lub borykamy się z częstymi infekcjami, **suplementy oparte o Rhodiola rosea mogą wspomóc nasz układ odpornościowy**, zwiększając jego zdolność do zwalczania patogenów oraz zmniejszając negatywne skutki stresu[[6](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9228580/)]. Adaptogeny mogą również wspomagać funkcjonowanie układu endokrynologicznego, ważnego dla utrzymania równowagi hormonalnej i dobrego samopoczucia.

#### ... oraz poprawiające jakość snu

**Gdy mamy problem z zasypianiem i jakością naszego snu**, możemy sięgnąć po opisywaną wyżej Ashwagandhę, która w badaniach naukowych wykazuje pozytywny wpływ zarówno na szybkość zasypiania, jak i jakość naszego wypoczynku[[7](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32818573/)]. Ppomocna może okazać się także Rhodiola rosea, której działanie jednakże wydaje się być nieco słabsze aniżeli Ashwagandhy.

#### Adaptogeny a odchudzanie i utrzymanie masy ciała

Dodatkową korzyścią ze stosowania adaptogenów może być także wpływ tych substancji na kontrolę wagi ciała. Żeń-szeń może poprawić tempo metabolizmu oraz poprawić trawienie i wchłanianie składników odżywczych z pokarmu. Ashwagandha z kolei zwiększa wrażliwość na insulinę i może pomóc zmniejszać poziom kortyzolu - hormonu stresu. Obie te cechy mogą wpłynąć na zmniejszenie chęci podjadania.

Inne adaptogeny badane w tym kierunku to Rhodiola rosea i Maca, jednak ich skuteczność w zakresie regulacji wagi ciała nie została dotychczas jednoznacznie potwierdzona.

Jeśli interesuje Cię temat suplementacji, może Cię także zainteresować poniższy artykuł:

https://fitnessowy.net/jakie-witaminy-i-suplementy-powinien-stosowac-aktywny-mezczyzna/

***Jeśli uważasz że materiały zawarte ma stronie są wartościowe,*** *możesz wesprzeć Fitnessowy.NET na kilka różnych sposobów, z których najprostszym jest dokonanie dowolnego zakupu [na Amazon](https://amzn.to/3LcZhJY) za pośrednictwem linków umieszczonych na portalu. Więcej sposobów wspierania rozwoju strony znajdziesz w dziale [wsparcie](https://fitnessowy.net/wsparcie/).*.
***Dzięki przychodom z tych źródeł serwis jest bezpłatny i pozbawiony irytujących reklam.***
