# Przetrenowanie: jak rozpoznać, uniknąć i wyjść z przetrenowania?

> Przetrenowanie dotyka też amatorów trenujących zbyt intensywnie. Objawy, przyczyny i sprawdzone sposoby na powrót do sprawności treningowej opisane krok.

Autor: Dorian Rochowski · Opublikowano: 2022-07-21 · Aktualizacja: 2022-08-12
Źródło: https://fitnessowy.net/przetrenowanie-jak-rozpoznac-uniknac/

**Przetrenowanie** to zespół objawów, który występuje gdy osoba trenująca nie regeneruje się wystarczająco po regularnym treningu, co prowadzi do spadku wydajności sportowej - zarówno w kontekście siły jak i wytrzymałości - oraz zwiększa ryzyko kontuzji. Wbrew pozorom nie trzeba być sportowcem zawodowym by doświadczyć tego stanu - wystarczy, by sportowiec - amator regularnie trenował powyżej swoich możliwości regeneracyjnych, by doprowadzić swój organizm do stanu, w którym kolejne treningi zamiast pomagać poprawiać formę, ją skutecznie degradują.

## Jak rozpoznać przetrenowanie?

Jest szereg objawów przetrenowania, z których część można w początkowej fazie mylnie zinterpretować jako klasyczne przeciążenie treningowe (ang. "overreaching"), które często jest stosowane jako zabieg celowy dla uzyskania efektu superkompensacji po odpowiednio zaplanowanym okresie lżejszych treningów. W przeciwieństwie do objawów "overreaching", które zwykle utrzymują się maksymalnie kilka dni, efekty przetrenowania odczuwamy przez dłuższy czas, a objawy mogą się nasilać. Przetrenowanie może dawać następujące objawy:

#### Objawy około treningowe przetrenowania

- Stała, dokuczliwa bolesność mięśni po treningach, która nie "znika" do kolejnych jednostek treningowych
- Niezdolność do trenowania lub startów na poprzednio osiągalnym poziomie (spadek sił, wytrzymałości)
- "Ciężkie" mięśnie nóg, nawet przy mniejszej intensywności ćwiczeń
- Uczucie wolniejszej regeneracji po treningowej
- Stagnacja lub pogorszenie się wyników sportowych
- Niechęć do treningu związana z poczuciem niemożności wykonania założonej pracy

![objawy przetrenowania](https://fitnessowy.net/wp-content/uploads/2022/07/zmeczenie.jpg)

*Jednym z objawów przetrenowania jest niemożność wykonywania treningów na uprzednio osiągalnym poziomie*

#### Oznaki występujące w życiu codziennym

- Długotrwałe ogólne zmęczenie
- Nerwowość, uczucie niepokoju, stany depresyjne, apatia
- Niezdolność do relaksu
- Słaba jakość snu
- Uczucie braku energii
- Spadek motywacji
- Zmniejszenie lub całkowita utrata uczucia przyjemności w przypadku aktywności uprzednio sprawiającym nam radość

#### Objawy zdrowotne przetrenowania

- Obniżenie odporności, częste infekcje
- Zwiększone ciśnienie krwi i tętno spoczynkowe
- Nieregularne cykle menstruacyjne
- Zmniejszenie apetytu, utrata masy ciała

Powyższe objawy mogą się pojawiać stopniowo i z czasem nasilać. Im wcześniej zareagujemy, tym większe mamy szanse na szybkie i skuteczne wyjście ze stanu przetrenowania. Długotrwałe przetrenowanie może wiązać się z wielomiesięcznym okresem powrotu do pełnej sprawności.

![](https://fitnessowy.net/wp-content/uploads/2022/07/sauna.jpg)

*Korzystanie z masaży lub sauny może pomóc w regeneracji, kluczowej do uniknięcia przetrenowania.*

## Jak uniknąć przetrenowania?

Kluczowe dla uniknięcia przetrenowania jest zrozumienie, że nasze ciała mają ograniczone możliwości regeneracji, a wraz ze wzrostem stażu treningowego i naszych wyników siłowych czy wytrzymałościowych, obciążenia treningowe rosną, i z czasem mogą przekroczyć możliwości regeneracyjne naszego organizmu, jeśli nie zadbamy o odpowiednie działania wspierające regenerację. Kluczowe dla uniknięcia przetrenowania jest:

- **Zadbanie o odpowiednią ilość i jakość snu** (7-8 godzin to absolutne minimum)
- **Zadbanie o właściwe odżywanie**: zapewnienie odpowiedniej ilości kalorii oraz składników odżywczych. W okresie ciężkich treningów siłowych i wytrzymałościowych powinniśmy zadbać o zwiększoną podaż dobrej jakości węglowodanów, które - jak dowiedziano - wspierają procesy regeneracyjne organizmu[[1](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9662687/)] i pomagają zmniejszyć ryzyko wystąpienia przetrenowania.
- **Uwzględnienie aktywności codziennej**, poza programowej podczas liczenia obciążeń treningowych. Jeśli trenujesz siłowo i jesteś w okresie pracy o wysokiej intensywności dorzucenie zajęć Crossfitowych, biegania czy wycieczek rowerowych może skutecznie pozbawić Twoje ciało możliwości regeneracyjnych. **Skup się na swoim celu**.
- **Odpowiednie planowanie odpoczynku**: o ile "aktywny odpoczynek" jest często świetnym pomysłem na dni beztreningowe, o tyle w czasie najtrudniejszych treningów warto zadbać o choć jeden dzień w tygodniu, w którym nie angażujemy się w żadną aktywność fizyczną.
- **Pomyśl o suplementacji**. Dowiedziano że substancje takie jak [Ashwagandha](https://fitnessowy.net/ashwagandha/), [kreatyna](https://fitnessowy.net/kreatyna-co-daje-jak-dziala-i-kiedy-suplementowac/), [beta-alanina](https://fitnessowy.net/beta-alanina-co-to-jest-czy-warto-suplementowac/) skutecznie wspierają organizm zarówno w trakcie treningów jak i po nich.
- **Zadbaj o regenerację**: w idealnym świecie mielibyśmy dostęp do pomocy fizjoterapeutów czy masażystów na każdym kroku. Niestety większość z nas nie ma warunków do tego, by takie osoby opłacać, co nie znaczy że nie mamy dostępu do wartościowych technik regeneracyjnych. Może to być [automasaż za pomocą rollera](https://fitnessowy.net/rolowanie-przed-czy-po-treningu/) czy [pistoletu do masażu](https://fitnessowy.net/jaki-pistolet-do-masazu-kupic/), mogą być wizyty w saunie lub korzystanie z pryszniców kontrastowych.

## Jak skutecznie wyjść z przetrenowania?

Jeśli doświadczasz przetrenowania, a wiele z wymienionych symptomów utrzymuje się przez dłuższy czas, musisz powziąć środki zaradcze: im dłużej będziesz pozostawać w tym stanie, tym trudniejsze będzie wyjście na prostą.

**Pierwszą i nadrzędną sprawą jest zadbanie o odpoczynek i zmniejszenie obciążeń treningowych**. Może tak oznaczać zarówno wyjście z treningu na okres 2-4 tygodni, jak i drastyczne (50-75%) zmniejszenie obciążeń treningowych tak, by organizm miał czas wyjść z dołka, w który go wpędziliśmy trenując zbyt ciężko.

**Drugą sprawą, nad którą musimy się pochylić jest nasza dieta, zarówno w kontekście ilościowym jak i jakościowym.** Warto zrobić badania profilaktyczne by zdiagnozować się pod kątem ewentualnych niedoborów. Musimy przeliczyć kaloryczność i wartość odżywczą spożywanych przez nas pokarmów, i dopasować ją do ***faktycznych wymagań naszego organizmu***, a nie do poziomu, na którym myślimy że one są. Możemy w tym celu skorzystać z zegarka sportowego, który z dość dużą dokładnością pozwoli nam policzyć nasze zapotrzebowanie, możemy też skorzystać z jednego z wielu kalkulatorów. Zwykle kobiety mają tendencję do zaniżania swojego zapotrzebowania kalorycznego, a mężczyźni - wręcz odwrotnie.

**Trzecią sprawą jest wyciągnięcie wniosków**, tak byśmy uniknęli powtórki z rozrywki. Przetrenowanie to nie żarty, i nie chcemy go powtarzać, więc powinniśmy krytycznie spojrzeć na swój proces treningowy, i znaleźć w moment w którym zaczęliśmy się pogrążać w dołku. Może zgubił nas deficyt kaloryczny? Może dorzuciliśmy sobie aktywności poza planowej, a może zmiana w pracy, która spowodowała że zaczęliśmy więcej chodzić, lub wzrósł nasz poziom stresu codziennego?
