# Wzorce ruchowe człowieka

> Trening funkcjonalny spopularyzował ćwiczenia oparte o naturalne wzorce ruchowe człowieka. Co się kryje za tą nazwą, jak je dzielimy i wykorzystujemy?

Autor: Dorian Rochowski · Opublikowano: 2024-01-05 · Aktualizacja: 2024-07-16
Źródło: https://fitnessowy.net/wzorce-ruchowe-czlowieka/

Pojęcie "wzorce ruchowe" pojawiło się w słownikach trenujących wraz z popularyzacją treningu funkcjonalnego, i systemów treningowych na nim opartych.  **Znajomość wzorców ruchowych jest bardzo ważna tak dla trenerów, układających plany treningowe dla swoich podopiecznych, jak i dla ćwiczących planujących własne treningi.** Poznanie ich pozwala lepiej planować pracę do wykonania w trakcie jednostki treningowej, a zrobienie sobie "checklisty" z wybraną listą wzorców pozwala na układać plan działania w sposób świadomy i kompletny. Zapraszam do lektury.

## Podział wzorców ruchowych

Wyróżniamy dwa systemy rozróżniania wzorców ruchowych: opierający się na naturalnym ruchu człowieka (**wzorce funkcjonalne**) oraz na pracy poszczególnych stawów (**podstawowe wzorce ruchowe**). W przypadku treningu funkcjonalnego częściej wykorzystywane są te pierwsze wzorce, jednak poleganie na podstawowych wzorcach ruchowych w żadnym przypadku nie może być traktowane jako błąd.

### Wzorce funkcjonalne to:

- **Hinge** - czyli ruch zawiasowy w stawie biodrowym. Przykładowe ćwiczenia tego wzorca to [martwy ciąg](https://fitnessowy.net/martwy-ciag-na-6-sposobow/), [swing](https://fitnessowy.net/kettlebell-swing-wykonac-go-poprawnie/), ale też np. Hip Thrust.
- **Squat** - czyli wzorzec przysiadu. Obejmuje zarówno ćwiczenia bez obciążenia jak i z obciążeniem zewnętrznym
- **Lunge** - wzorzec wykroku, czyli coś łączącego elementy z poprzednich dwóch wzorców. Przykładowe ćwiczenia w tym wzorcu to zarówno wykroki, jak i np. [przysiad bułgarski](https://fitnessowy.net/przysiad-bulgarski-bulgarian-split-squat/).
- **Push** - wzorzec pchania. Do tego wzorca zaliczamy zarówno pompki, jak i wyciskanie leżąc, wyciskania żołnierskie czy też rzut piłką sprzed siebie o ścianę. Obejmuje zarówno kierunek poziomy jak i pionowy
- **Pull** - wzorzec przyciągania. Ćwiczenia z tego wzorca to zarówno podciągania na drążku jak i [wiosłowania w opadzie tułowia](https://fitnessowy.net/wioslowanie-w-opadzie-tulowia/), wiosłowania renegata czy z wykorzystaniem taśm TRX
- **Walk** / **Carry** - wzorzec chodu / poruszania się z obciążeniem. Do tego zaliczamy zarówno klasyczne [spacery farmera](https://fitnessowy.net/spacer-farmera-zbuduj-core-i-chwyt-ze-stali/), jak i spacer z odważnikiem lub hantlem nad głową czy też Zercher Carry
- **Twist** - wzorzec skrętu / rotacji. Ćwiczenia z tej grupy to ćwiczenia takie jak Wood Chop, Russian Twist czy też np. przeciąganie obciążenia w podporze.

![](https://fitnessowy.net/wp-content/uploads/2024/01/DSC_0037-2-1024x684.jpg)

*Swing jednorącz - wzorzec zgięcia w biodrze (Hip Hinge), dodatkowo praca w przeciwroracji*

### Podstawowe wzorce ruchowe w ujęciu biomechanicznym

**Liczba wzorców wyróżnianych wzorców ruchowych rośnie, jeśli zastosujemy sposób kategoryzowania ćwiczeń w oparciu o ich wymagania biomechaniczne.** Klasyfikowanie ćwiczeń do tych kategorii ułatwia trenerowi określenie, które ćwiczenie będzie bardziej użyteczne w pracy podopiecznym, czy to pod względem poprawy jego wyników sportowych, jak i naprawy słabych punktów. Funkcjonalnych wzorców ruchowych mamy 7 lub 9 (zależnie od tego czy rozróżniamy kierunki w ruchu pchania i przyciągania), jednak wielu trenerów stosuje szerszą kategoryzację obejmującą nawet do 12 wzorców. Wzorce w podziale biomechanicznym to:

- ***Hip*** ***Hinge*** - wzorzec zgięcia w stawie biodrowym. Przykładowe ćwiczenia obejmują [Swing](https://fitnessowy.net/kettlebell-swing-wykonac-go-poprawnie/) czy [martwy ciąg](https://fitnessowy.net/martwy-ciag-na-6-sposobow/).
- ***Hip Dominant** -* wzorzec z dominacją ruchu w stawie biodrowym. Różnica w stosunku do wzorca Hip Hinge polega na tym, że w tym wzorcu ćwiczenie niekoniecznie musi polegać w tak dużym stopniu na zgięciu w stawie biodrowym. Liczy się całość pracy wykonywanej przez mięśnie. Przykładowe ćwiczenia to np. wznosy bioder ze sztangą (glute bridge), wejścia na wysokie podwyższenie, przysiad low-bar.
- ***Knee Dominant*** - wzorzec w którym dominującą rolę w generowaniu siły obejmuje zgięcie w stawie kolanowym. Przykładowymi ćwiczeniami mogą być wykroki, przysiady na jednej nodze i np. [przysiad Zerchera](https://fitnessowy.net/zercher-squat-wszystko-co-musisz-wiedziec/) (choć przysiady, za wyjątkiem low-bar, de facto kwalifikują się zarówno do grupy Knee jak i Hip Dominant).
- ***Vertical Push*** - wzorzec pchania kierunku pionowym. Przykładowe ćwiczenia obejmują wyciskanie nad głowe, pompki w staniu na rekach.
- ***Vertical Pull*** - wzorzec przyciągania w kierunku pionowym. Przykładowe ćwiczenia obejmują przede wszystkim różnego rodzaju warianty podciągania, ale też np. ściąganie drążka wyciągu.
- ***Horizontal Push*** - wzorzec pchania w kierunku poziomym. Do tej grupy zaliczamy wszelkiego rodzaju wyciskania leżąc czy pompki.
- ***Horizontal Pull*** - wzorzec przyciągania w kierunku poziomym. Przykładem mogą być [wiosłowania w opadzie tułowia](https://fitnessowy.net/wioslowanie-w-opadzie-tulowia/), wiosłowanie na wyciągu (seated low row) czy podciąganie australijskie

https://youtu.be/HPutYvyVr_0

*Renegade Row łączy wzorzec przyciągania (horizontal pull) z pracą przeciwrotacyjną i przeciwwyprostem.*

- ***Rotational and Diagonal*** - ta kategoria ćwiczeń kojarzy się przede wszystkim z ruchami o charakterze rotacyjnym, zwykle w płaszczyźnie poprzecznej. Te ruchy mogą również obejmować pewną formę ruchów pchania i/lub ciągnięcia. Przykładem mogą być ćwiczenia Russian Twist, rotacje ze sztangą, czy rzuty piłką z wykorzystaniem rotacji tułowia.
- **Anti-Rotation** - **praca przeciw rotacji**, czyli taka w którym opieramy się siłom zewnętrznym działającym przede wszystkim na nasz korpus. Ćwiczenia z tej grupy często mogą być kwalifikowane również do innych wzorców. Klasycznym przykładem takiego ćwiczenia jest [Renegade Row](https://fitnessowy.net/renegade-row/), w którym nasze ciało wiosłując musi przeciwdzałać powstaniu rotacji.
- **Anti-Flexion** - **praca przeciw zgięciu**, czyli taka w którym pracując staramy się utrzymać stabilny korpus mimo działania sił zewnętrznych. Przykładem może być martwy ciąg czy przysiad ze sztangą.
- **Anti-Extension -** ćwiczenia przeciwwyprostowe mają poprawić stabilność korpusu i zapobiegać sytuacjom, w których dokonujemy "przeprostów". Przykładowe ćwiczenia to różne warianty podporu / planka (z których sporo znaleźć możecie [tutaj](https://fitnessowy.net/plank-na-9-roznych-sposobow/)), jak i np. ćwiczenie [Dead Bug](https://fitnessowy.net/cwiczenie-dead-bug-martwy-robak/) (martwy robak) czy AB Roll-Out (ćwiczenia na brzuch z "kółkiem".
- **Anti-Lateral Flexion** - praca przeciw zgięciu bocznemu. Podobnie jak powyższe, ta kategoria ruchów ma służyć wzmocnieniu mięśni korpusu i miednicy. Przykładem może być podpór bokiem, spacer farmera z obciążeniem w jednej ręce czy Paloff Press.

## Zastosowanie wzorców ruchowych w praktyce

**Układanie planów treningowych na podstawie 7 funkcjonalnych wzorców ruchowych jest bazą dla każdego, dobrze przemyślanego planu [treningu funkcjonalnego](https://fitnessowy.net/trening-funkcjonalny/)**. O ile w przypadku pracy fizjoterapeuty, czy trenera celującego we wzmocnienie konkretnych słabych ogniw podopiecznego, można się pokusić o stosowanie szerszej listy, o tyle w zdecydowanej większości przypadków nie jest to konieczne.

Nawet patrząc na skróconą listę można się zastanowić, czy jesteśmy w stanie osiągnąć zadane cele (np. wzrost masy mięśniowej lub siły) włączając wszystkie wzorce ruchowe w jednym treningu? Prawdopodobnie nie, stąd też układając plan treningowy powinniśmy celować w wykorzystanie każdego wzorca minimum raz w tygodniu. Dla podopiecznego trenującego dwa razy w tygodniu plan treningowy mógłby wyglądać następująco:

#### Dzień A

Ćwiczenia główne w superserii:

A1) Przysiad ze sztangą z przodu (Front Squat)
A2) Podciąganie nachwytem
B1) Zakroki ze sztangą
B2) Wiosłowanie w opadzie tułowia

Ćwiczenia akcesoryjne:

C1) Wznosy bioder 1-nóż
C2) Wznosy hantli do litery T w opadzie
C3) Russian Twist

#### Dzień B

Cwiczenia główne w superserii:

A1) Martwy ciąg
A2) Wyciskanie leżąc hantlami / sztangą
B1) Swing oburącz
B2) Wyciskanie nad głowę "Arnold Press"

Ćwiczenia akcesoryjne:

C1) Uginanie na m. dwugłowe z piłką ([Leg Curl](https://fitnessowy.net/leg-curl-uginanie-nog-na-pilce/))
C2) Rozpiętki
C3) Spacer farmera

Oczywiście ten plan treningowy jest tylko przykładem, i celując w budowę masy mięśniowej powinniśmy wykonywać więcej treningów tygodniowo, jednak mamy tutaj solidną bazę planu. Trening siłowy oparty o ten schemat, po dobraniu odpowiedniego obciążenia powinien dać efekty poprawy siły, mobilności i stabilizacji. Mamy tutaj zarówno ćwiczenia unilateralne (jednonóż - zakroki, spacer farmera z obciążeniem z jednej strony), wielostawowe, jak i te stawiające duże wyzwania naszemu core.

***Jeśli uważasz że materiały zawarte ma stronie są wartościowe,*** *możesz wesprzeć Fitnessowy.NET na kilka różnych sposobów, z których najprostszym jest dokonanie dowolnego zakupu [na Amazon](https://amzn.to/3LcZhJY) za pośrednictwem linków umieszczonych na portalu. Więcej sposobów wspierania rozwoju strony znajdziesz w dziale [wsparcie](https://fitnessowy.net/wsparcie/).*.
***Dzięki przychodom z tych źródeł serwis jest bezpłatny i pozbawiony irytujących reklam.***
