Należysz do osób, które chcą jeść zdrowo, ale nie mają czasu, aby robić z tego… drugi etat? Nie szkodzi: są sposoby, dzięki którym – nawet mając na głowie bardzo dużo obowiązków – można ułatwić sobie ten proces. Oto sprawdzone sposoby, o które zapytaliśmy dietetyków.
- 1. Dlaczego planowanie posiłków pomaga jeść zdrowiej?
- 1.a Mniej podjadania
- 1.b Mniej decyzji „na głodniaka”
- 1.c Lepszy skład posiłków
- 1.d Mniej marnowania jedzenia
- 2. Jak skomponować zdrowy talerz?
- 3. Planowanie krok po kroku: liczba posiłków, rotacja dań oraz gotowanie na dwa dni
- 3.a Krok 1: Liczba posiłków
- 3.b Krok 2: Rotacja dań
- 3.c Krok 3: Gotowanie na 2-3 dni
- 3.d Krok 4: Zrobienie listy zakupów
- 4. Coś słodkiego w planie – tak czy nie?
- 5. Jakie podstawowe produkty zawsze warto mieć w spiżarni?
- 6. Jakie są najczęstsze błędy w planowaniu posiłków?
- 7. Podsumowanie
- 7.a Bibliografia:
Dlaczego planowanie posiłków pomaga jeść zdrowiej?
Zacznijmy od kilku… ogólników. Mianowicie od tego, dlaczego tak naprawdę warto planować posiłki z większym wyprzedzeniem, a nie zostawiać tego na ostatnią chwilę.
Mniej podjadania
Podjadanie rzadko wynika z prawdziwego głodu, a znacznie częściej właśnie z braku planu. Jakiegokolwiek planu. Gdy wiadomo, co i kiedy będzie na talerzu, łatwiej odpuścić przypadkowe, najczęściej wysoko przetworzone przekąski.
Mniej decyzji „na głodniaka”
Pytanie „co dziś zjem?“ zadane wieczorem oraz po całym dniu pracy, często kończy się zamówieniem z dostawą. Plan przygotowany na spokojnie sprawia, że zdrowy wybór staje się wyborem domyślnym.
Lepszy skład posiłków
Plan na cały tydzień pokazuje, czy w jadłospisie jest dość białka, węglowodanów złożonych, tłuszczu, a także warzyw i owoców. Gdy bierzemy coś na szybko, znacznie łatwiej o chybione wybory. Takie, które długoterminowo będą miały negatywny wpływ na nasze zdrowie.
Mniej marnowania jedzenia
Zakupy według planu to zakupy konkretne i takie, dzięki którym znacznie zmniejszamy ilość generowanych resztek. To istotne także dla naszego portfela.
Jak skomponować zdrowy talerz?
Nie trzeba mieć dyplomu z dietetyki, aby nauczyć się komponowania optymalnych posiłków. Bardzo użyteczny jest w tym zakresie Talerz zdrowego żywienia, który w przyjazny i graficzny sposób pokazuje, o jakie elementy posiłku trzeba zadbać [1].
- Połowa talerza dla warzyw i owoców – to właśnie od nich warto zaczynać komponowanie posiłku (warzyw powinno być więcej niż owoców).
- Ćwierć talerza na źródła białka – w tym przykładowo chudy drób, ryby, nasiona roślin strączkowych, a także chudy nabiał.
- Ćwierć talerza na węglowodany złożone – zwłaszcza płatki owsiane, pieczywo razowe, makaron razowy oraz kasze).
- Tłuszcze powinny stanowić niewielki, dodatkowy akcent (głównie roślinne, a nie zwierzęce).
Warto wspomnieć też o roli soli – zdecydowanie należy jeść jej mniej. Ale chodzi tutaj nie tylko o tę dodawaną podczas samodzielnego gotowania – warto wspomnieć, że źródłami soli są przede wszystkim produkty wysoko przetworzone. Właśnie je należy ograniczać.
Jak znaleźć fit przepisy, które już są zbilansowane i nie wymagają od nas tego, aby samodzielnie je komponować? Zupełnie darmowe fit przepisy dostępne są między innymi na stronie Respo: https://centrumrespo.pl/przepisy/.

Planowanie krok po kroku: liczba posiłków, rotacja dań oraz gotowanie na dwa dni
Czas na praktykę, czyli zestaw praktycznych porad, dzięki którym zdrowe jedzenie będzie w naszym zasięgu.
Krok 1: Liczba posiłków
Dietetycy wskazują, że wcale nie musimy jeść pięciu posiłków w ciągu dnia, jeśli… to dla nas za dużo. Optymalna liczba to 3-5, najlepiej co 3-4 godziny. Czyli w taki sposób, aby nie doprowadzać się do nadmiernego głodu i móc wkomponować daną liczbę w swój plan dnia.
Krok 2: Rotacja dań
Jedząc 4 posiłki dziennie, a przy tym na każdy z nich co innego, tylko w ciągu tygodnia musielibyśmy przygotować aż 28 innych dań. Byłoby to trudne i czasochłonne. Zamiast tego, warto postawić na takie rozwiązanie, gdy np. dwa dni z rzędu jemy to samo i rotujemy tymi samymi, ulubionymi daniami. Znacznie ułatwi to planowanie i zakupy!
Krok 3: Gotowanie na 2-3 dni
Nie ma nic złego w systemie, w którym gotujemy z góry na dwa lub nawet trzy dni. Dla wielu osób stanowi to ogromną oszczędność czasu. Możemy też posiłkować się dobrej jakości półgotowcami. Wiele z nich ma naprawdę dobre składy! Przykładem mogą być np. włoskie gnocchi, pinsy oraz sałatki.
Krok 4: Zrobienie listy zakupów
Plan należy następnie przełożyć na konkretną listę zakupów. Dzięki temu zajmą mniej czasu, a my nie będziemy brać do wózka sklepowego przypadkowych produktów.

Coś słodkiego w planie – tak czy nie?
Również na zdrowej diecie jest miejsce na słodkie co nieco. Oczywiście – zawsze można wybrać lepiej, na przykład zamiast klasycznego deseru, opcję fit. Z mniejszą ilością tłuszczów nasyconych i większą białka, a dodatkowo z owocami.
Jeśli wiemy, że każdego dnia mamy ochotę na coś słodkiego, to – po prostu – warto taki akcent dodać do swojego jadłospisu. Powód jest jednak również inny: zakazany owoc zazwyczaj kusi najbardziej. Dlatego nie musimy rezygnować z takich opcji i zdecydowanie lepiej dać sobie na nie pozwolenie, oczywiście w umiarkowanym zakresie.
Mogą to być np. wysokobiałkowe odpowiedniki klasycznych deserów (choćby wysokobiałkowe tiramisu), owsianka z lodami, czy mała porcja klasycznego deseru, ale z dodatkiem białka oraz owoców.
Jakie podstawowe produkty zawsze warto mieć w spiżarni?
Dobrze zaopatrzona spiżarnia to podstawa zdrowej diety bez stresu. Mając pod ręką kilka trwałych produktów, w kilkanaście minut przygotujemy pełnowartościowy posiłek – zamiast zamawiać jedzenie albo sięgać po przypadkowe przekąski. Na tej liście powinny znaleźć się:
- produkty zbożowe – w tym płatki owsiane, kasze, ryż (najlepiej brązowy), makarony (pełnoziarnisty oraz ze strączków), a także mąka pełnoziarnista;
- źródła białka – suche i konserwowe, w tym ciecierzyca oraz soczewica, naturalne tofu, ryby (najlepiej w sosie własnym), może być to także odżywka białkowa,
- przetwory warzywne i owoce oraz mrożonki – takie jak pomidory z puszki i passata (najlepiej bez dodatku cukru),
- zdrowe tłuszcze – oliwa z oliwek, orzechy oraz pestki, nasiona chia, masło orzechowe z dobrym składem.
Przed każdymi zakupami warto jednak sprawdzać, co już mamy w swoich zapasach. Po to, aby nie wypełniać spiżarni produktami, które mamy w bardzo dużych ilościach.
Jakie są najczęstsze błędy w planowaniu posiłków?
Problemy z planowaniem posiłków bardzo często obejmują taką sytuację, gdy plan jest zbyt ambitny i niedopasowany do realiów. W praktyce?
- Zbyt skomplikowane przepisy – planowanie codziennie innego, czasochłonnego dania sprawdzi się… może przez kilka dni. Lepiej postawić na proste przepisy z kilku składników, a bardziej wymagające dania zostawić na weekend.
- Brak gotowania na zapas – codzienne przygotowywanie 4 lub 5 dań szybko przestanie być realistyczne, dlatego gotowanie na zapas jest tak kluczowym aspektem.
- Pomijanie posiłków – pomijanie jedzenia (najczęściej z powodu braku czasu) zazwyczaj kończy się napadami wilczego głodu i łapaniem… byle czego. Dlatego również pod tym względem planowanie odgrywa tak istotną rolę.
- Za mała ilość warzyw i owoców – często myślimy o bazie posiłków, zapominając o warzywach, które powinny stanowić połowę każdego z dań.
- Nazbyt restrykcyjne podejście – plan bez miejsca na ulubione dania czy coś słodkiego zwykle długo się nie utrzyma. Lepiej uwzględnić je z góry w jadłospisie, niż zakazywać ich sobie i walczyć z pokusami.
- Brak planu B na gorsze dni – w życiu każdego z nas zdarzają się takie momenty, gdy nie mamy czasu oraz chęci nawet na minimum wysiłku. W takich sytuacjach warto mieć w zapasie kilka szybkich opcji, np. jajka, mrożone warzywa, konserwę z tuńczyka czy płatki owsiane. Czyli takie składniki, z których można wyczarować coś na szybko w kilka minut.
Podsumowanie
Zgadzamy się, że planowanie posiłków wymaga nieco wprawy i wyrobienia w sobie dobrych nawyków. Natomiast stosując się do kilku praktycznych rad, które przedstawiliśmy, jest to zdecydowanie łatwiejsze. A Ty: czy już dziś planujesz swoją dietę i korzystasz z fit przepisów?
Bibliografia:
- „Talerz zdrowego żywienia“. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, 2021. https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/talerz-zdrowego-zywienia/
Newsletter treningowy
Uruchomiłem w końcu newsletter. Jeśli się zapiszesz, nie częściej niż raz w tygodniu otrzymasz e-mail z zestawieniem najciekawszych artykułów ostatnich dni, wybranymi treściami około-treningowymi oraz informacjami o godnych uwagi promocjach.
Obiecuję nie spamować :)




